Het aantal kinderen dat in Nederland door het gebruik van vapes in het ziekenhuis belandt, is in een jaar tijd ruim verdubbeld. Waar vorig jaar minimaal veertien meldingen binnenkwamen, staat de teller dit jaar al op zeker 31 gevallen. Volgens artsen gaat het slechts om “het topje van de ijsberg”.
Kinderlongarts Marije van den Beukel (Haaglanden Medisch Centrum), aangesloten bij het landelijke meldpunt voor vapegerelateerde klachten, ziet vooral jongeren van veertien tot zeventien jaar binnenkomen. Het merendeel betreft ziekenhuisopnames of bezoeken aan de spoedeisende hulp.
Bij twee minderjarigen leidde het vapen tot sufheid en zelfs bewusteloosheid. Bij hen werd een extreem hoge hoeveelheid nicotine aangetroffen, zonder aanwijzingen voor andere oorzaken. Andere meldingen gingen over bloed ophoesten, ernstige benauwdheid waarvoor extra zuurstof nodig was, een klaplong, hartkloppingen en zelfs een IC-opname na een zware astma-aanval door vapen.
Van den Beukel beschrijft een “schrikbarend voorbeeld”: een kind dat binnen vier dagen een zogeheten turbovape had opgemaakt, goed voor zo’n 15.000 puffs – vergelijkbaar met 15 tot 20 pakjes sigaretten. In vier dagen tijd nam het kind dus de hoeveelheid nicotine binnen van vier tot vijf pakjes per dag.
Daarnaast zijn er signalen over psychosociale problemen. Zo raakte een puber in de schulden bij Snapchat-dealers en kwamen er meldingen binnen van depressieve gevoelens en zelfs suïcidepogingen. Dat vapen mentale klachten kan veroorzaken, zoals angst, paniek en slaapproblemen, is al langer bekend.
Hoewel vapen vaak wordt gezien als een minder slecht alternatief voor roken, is dat volgens longarts Wanda de Kanter ronduit onjuist. Bij het verdampen van vloeistoffen in vapes komen schadelijke stoffen vrij, waaronder nicotine(zout), smaakstoffen en chemische componenten.
Ook de gloeidraad in vapes kan gevaarlijke metalen lekken, zoals lood, chroom en nikkel. “Vapen is beslist niet veiliger,” zegt De Kanter. “Het is extreem verslavend en bevat grote hoeveelheden nicotine.”
Volgens Van den Beukel is het zeer waarschijnlijk dat veel gevallen nooit worden gemeld. Het meldpunt bestaat nog maar kort en artsen zijn niet verplicht te registreren of patiënten vapen. Toch ziet zij dat de problemen snel toenemen.
Niet alleen kinderartsen, maar ook huisartsen, SEH-artsen en KNO-artsen melden steeds vaker klachten die samenhangen met vapegebruik. Daarbij gaat het niet altijd om ziekenhuisopnames: ook hoofdpijn, misselijkheid, slaapproblemen en concentratieproblemen worden regelmatig gemeld.
Een recente melding van een jeugdarts betrof een kind met vape-gerelateerde klachten die geen ziekenhuisopname vereisten, maar volgens Van den Beukel nog steeds serieuze gezondheidsschade lieten zien.
Demissionair staatssecretaris Vincent Karremans waarschuwde eerder al voor een “vape-epidemie”. Uit cijfers blijkt dat één op de zeven jongeren van twaalf tot zestien jaar maandelijks vapet.
De gezondheidsimpact daarvan wordt steeds duidelijker. Zo verscheen woensdag een onderzoek waaruit blijkt dat jongeren ’s nachts wakker worden van ontwenningsverschijnselen en direct moeten vapen. Bovendien zegt 61 procent van de vapende jongeren gezondheidsklachten te hebben.