Op een begraafplaats in Dordrecht zijn dertig kisten in keldergraven zonder toestemming van nabestaanden geopend. Medewerkers van de gemeentelijke begraafplaats Essenhof hebben daarbij zelfs geëxperimenteerd met manieren om het ontbindingsproces te versnellen. Dat blijkt uit een woensdag gepubliceerd onderzoeksrapport dat in opdracht van de gemeente werd opgesteld.
Keldergraven ontbinden langzamer doordat er weinig zuurstof binnenkomt. Al in 2013 werden enkele graven stilletjes geopend om te controleren of dit inderdaad het geval was. Volgens het onderzoek gebeurde dat in het geheim, met goedkeuring van de toenmalige wethouder Bert van de Burgt.
Een keldergraf bestaat doorgaans uit een betonnen ruimte met een deksel. Door een interne constructie kunnen tot vier kisten boven elkaar worden geplaatst, vaak voor familiebegrafenissen. Doordat de ontbinding er nauwelijks op gang kwam, besloten medewerkers een half jaar later verder te experimenteren.
Drie keldergraven met in totaal twaalf lichamen – allemaal begraven in 2007 – werden gebruikt voor proeven. Bij het eerste graf werd een onbekende vloeistof op de stoffelijke resten aangebracht, bij het tweede werd extra ventilatie aangebracht. Het derde graf fungeerde als referentie en bleef onaangeroerd.
Tussen april 2015 en oktober 2016 werden de graven vier keer geopend om de voortgang te beoordelen, telkens buiten openingstijden “om onrust te voorkomen”.
De grafrechten waren nog niet verlopen en nabestaanden waren niet geïnformeerd. Ook is er geen vergunning voor de werkzaamheden aangevraagd.
Aanleiding voor het gemeentelijke onderzoek was een geheime memo uit 2015 die onlangs naar buiten kwam. In dat document beschreef de toenmalige directeur van Essenhof de uitgevoerde experimenten. Uit het onderzoek blijkt dat betrokken medewerkers mogelijk zijn blootgesteld aan gezondheidsrisico’s bij het openen van de kisten. TNO doet hier aanvullend onderzoek naar.
Het Openbaar Ministerie en de Arbeidsinspectie zijn geïnformeerd, maar starten zelf geen onderzoek.
De gemeente Dordrecht noemt de gang van zaken “bijzonder pijnlijk”. Nabestaanden zijn inmiddels door Slachtofferhulp geïnformeerd over de bevindingen. Wethouder Marc Merx heeft namens de gemeente excuses aangeboden: “Dit soort ingrijpende maatregelen had nooit zonder medeweten of toestemming van nabestaanden mogen plaatsvinden.”
Dordrecht vraagt tegelijkertijd om landelijke ondersteuning bij het oplossen van het bredere probleem: op meerdere Nederlandse begraafplaatsen zouden lichamen in keldergraven nauwelijks ontbinden, wat voor beheerproblemen zorgt.